Sıfır Atık Hedefine Giden Yol: Belediyeler İçin Organik Atık Kompost Sistemleri

Sıfır Atık Yönetim Sistemi Nedir?

Sıfır Atık Yönetim Sistemi, atıkların üretildiği noktada ayrıştırılmasını, geri dönüştürülmesini ve organik olanların kompost sistemleri ile değerlendirilmesini zorunlu kılan kapsamlı bir atık yönetim modelidir. Türkiye'de Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı bünyesinde uygulanan bu sistem, belediyelere organik atık yönetiminde ciddi yükümlülükler getirmektedir.

Belediyeler İçin Kanuni Yükümlülükler

Sıfır Atık Yönetmeliği Uyum Takvimi

• 2020: 50.000 m² üzeri kamuya açık ve ticari alanlarda zorunlu uygulamaya başlandı
• 2022: Tüm büyükşehir belediyeleri ve bağlı ilçe belediyelerine yayıldı
• 2025: Tam denetim dönemi, ceza uygulamaları devreye giriyor
• 2035: Hedef: Organik atıkların %60 geri kazanım oranı

Zorunlu Uygulamalar

1. Organik atıkların diğer atıklardan kaynağında ayrıştırılması
2. Biyobozunur atıklar için kompost veya biyogaz tesisi kurulması
3. Yıllık Sıfır Atık Eylem Planı hazırlanması ve Bakanlığa sunulması
4. Mahalle bazlı geri dönüşüm noktalarının oluşturulması

Belediye Kompost Sistemleri: Hangi Model Uygun?

1. Merkezi Kompost Tesisi (Büyük Ölçekli)

Büyükşehir ve ilçe belediyeleri için ideal olan bu modelde, tüm mahallelerden toplanan organik atıklar tek bir tesiste işlenir. EQO24 endüstriyel kompost makineleri, günlük 500 kg ile 5 ton arasında atık işleyebilen modüler yapısıyla belediye tesisleri için birebir uygundur.

• Günlük 500 kg - 5.000 kg+ işleme kapasitesi
• 24 saat içinde termofilik fermantasyon ile kompost üretimi
• Kapalı sistem (koku ve haşere sorunu yok)
• Üretilen kompost: park, bahçe ve tarım alanlarında kullanım

2. Mahalle Bazlı Kompost İstasyonları

Ulaşım altyapısı yetersiz veya geniş coğrafyalı belediyelerde, 100-500 kg/gün kapasiteli modüler EQO24 makineleri mahalle muhtarlıklarına bağlı noktalara kurulabilir.

• Düşük lojistik maliyet (atık taşıma ihtiyacı azalır)
• Vatandaş katılımı ve farkındalık artışı
• Pazar yeri, okul, kamu binası gibi noktalara entegrasyon

3. Mobil Kompost Üniteleri

Sezonsal etkinlikler, pazar yerleri ve geçici kullanım alanları için römork tipi mobil kompost makineleri, belediye filosuna entegre edilerek farklı noktalara taşınabilir.

Organik Atık Kaynakları ve İşleme Modeli

Maliyet Analizi ve Finansman Kaynakları

Yatırım ve İşletme Maliyetleri

Nüfusu 50.000 olan bir ilçe belediyesi için tahmini maliyetler:

• Makine yatırımı: 2-5 milyon TL (kapasiteye göre)
• Altyapı (tesisat, inşaat): 500.000 - 1.500.000 TL
• Yıllık işletme gideri: 150-300 TL/ton işlenen atık
• Gelir kaynağı: Kompost satışı ton başına 800-1.500 TL

Başvurulabilecek Destek ve Hibe Programları

• Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Sıfır Atık Hibeleri
• Kalkınma Ajansı (SODES, BAKKA, vb.) çevre projeleri destekleri
• Avrupa Birliği IPA II ve Ufuk Avrupa Programı
• Dünya Bankası Sürdürülebilir Şehirler Projesi kredileri

Adım Adım Belediye Uygulama Planı

1. Atık Karakterizasyon Analizi: İlçe genelinde organik atık miktarı ve türü tespiti
2. Pilot Bölge Seçimi: 1-2 mahalleyle başlayarak sistemi test edin
3. Toplama Altyapısı: Konut bazlı ayrı organik atık kutusu dağıtımı
4. Makine Seçimi ve Kurulumu: EQO24 uzmanlık ekibiyle kapasite belirleme
5. Personel Eğitimi: Operatör ve saha ekiplerinin eğitimi
6. Halk Bilinçlendirmesi: Broşür, sosyal medya, okul programları
7. İzleme ve Raporlama: Aylık Bakanlık bildirim yükümlülüğü

Sık Sorulan Sorular (SSS)

Belediyemiz küçük. Yine de kompost sistemi kurmak zorunlu mu?

Evet, Sıfır Atık Yönetmeliği tüm belediyeleri kapsamaktadır. Ancak küçük belediyeler komşu belediyelerle ortak tesis kurabilir ya da modüler küçük kapasiteli EQO24 makineleri ile uyuma düşük maliyetle başlayabilir.

Kompost makinesinin bakımı belediye personeli tarafından yapılabilir mi?

Evet. EQO24 makineleri sezgisel PLC otomasyon sistemi ile donatılmıştır. Temel bakım ve temizlik işlemleri, sağlanacak kısa eğitim programı ile belediye personeli tarafından gerçekleştirilebilir. Periyodik servis desteği eqo24 ekibi tarafından sunulmaktadır.